تاريخچه مخابرات چناران
اولين وسيله ارتباطي چناران با نصب اولين خط فيزيكي تلفن وتلگراف در سال 1340تحقق يافت. در سال 1353 به وسيله يك دستگاه كارير 3 كاناله در جهت ارتباط راه دور و همچنين يك ميز اپراتوري تادايران 40 شماره cb-rd با 27 مشترك شهري به صورت تلفن مغناطيسي و غير خودكار در يك واحد ساختمان متعلق به كارخانه قند چناران داير گرديد .
در سال 1361 يك مركز تلفن خودكار 100 شماره بدون كد راه دور جايگزين مركز 40 شماره قبلي گرديد .
در سال 1368 مركز تلفن خودكار با 1500 شماره منصوب، ارتباط راه دور راديويي 60 كاناله و كد بين شهري 05254 در محل ساختمان جديد مركز مخابرات واقع در خيابان طالقاني راه اندازي گرديد و در حال حاضر با نصب سوئیچ 12500 شماره ای و توسعه شبکه کابل تعداد 11758مشترك مشغول به كار دارد.
موقعیت جغرافیایی و ویژگی های طبیعی شهرستان چناران
شهرشتان چناران با 3350 کیلومتر مربع وسعت در 75 کیلومتری شمال غرب مشهد واقع شده است .این منطقه در محدوده دامنه های جنوبی رشته کوه هزار مسجد قرار گرفته است و رشته کوه هزار مسجد در شمال رشته کوه بینالود در جنوب دشت چناران واقع شده و از برکت فراوانی آبریز رشته کوههای مذکور سرزمینی آباد و حاصلحیز می باشد. شهرستان چناران از شمال و شمال غربی و شرقی به شهرستان درگز و قوچان ،از شرق به شهرستان کلات ار جنوب به شهرستان های مشهد و ازجنوب غربی و غرب به شهرستان نیشابور محدود گردیده است. این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و گلبهار و 5 دهستان بقمج، چناران،رادکان ،بیزکی و گلمکان می باشد و بر اساس نتایج آخرین آمارگیری نفوس در سال 1375 دارای 106531 نفر جمعیت شهری و روستائی است. دشت چناران بر روی خط زلزله قرار داشته و خر چند گاه زلزله ای در این منطقه رخ می دهد.
وجه تسمیه:
اسم شهر بنا به نوشتارهای موجود به سه جهت به چناران معروف و نامیده شده است.
1- چناران از نام درخت چنار که در این ناحیه بسیار می رویند گرفته شده است.
2- از نام رودخانه ای به همین نام که یک شاخه از آن از کوههای اخلومد و سیدآباد و شاخه دیگر رود از ارتفاعات روستای فریزی سرچشمه می گیرد. و در یک نقطه به هم می رسند به نام چناران معروف بوده است گرفته شده است.
3- چناران به معنای مکانی که زنان حنا به دست و پا می مالند.
سابقه و قدمت شهرستان چناران:
الف) دوره ارسطویی: سابقه شهرستان از نظر افسانه ای به دوران حماسی و اسطوره ایی می رسد، به افسانه ی معروف بیژن و منیژه، اکنون منطقه ای و زمین های اسنادی به نام املاک منیژان و خرابه هایی به همین نام در جنوب غربی شهر فعلی حدفاصل روستای رضاآباد و خرم آباد قرار دارد. در اخلومد نیز چشمه ی اصلی آبشار اخلومد به نام چشمه ی منیژان معروف است. کوه منیژه، چاه بیژن، چشمه ی خواهش (در اخلومد). رستم، منطقه کرازان در پشت بند اخلمد همگی یادآور ماجرای افسانه بیژن و منیژه (دختر افراسیاب)است. به گفته ی فردوسی در شاهنامه این منطقه بخشی از مرز ایران و توران بوده است.
ب)دوره تاریخی و باستانی (قبل از ورود آریایی ها)
با توجه به آثار بدست آمده از تپه شمال شهر قدمت سکونت این بخش شهر به دوره عصر برنز در حدود 5000 سال پیش برمی گردد و بر اساس سفالینه های تپه ی روستای قیاس آباد، سکونت دوره ایلامی در این منطقه مشهود است (4000 سال پیش)
ج)دوره آریایی:
با توجه به اینکه چناران در محدوده قلمرو «پارتیان»قرار داشته است بی گمان با وجود موقعیت ویژه آب و هوایی این منطقه نیز در این دوران آباد بوده است اما هنوز بسیاری از تپه های باستانی این منطقه کاوش و گمانه زنی نشده است.
د )وره اسلامی :
تمامی سرزمین خراسان از جمله ناحیه چناران در روزگار خلفای راشدین گشوده شد. در سال 129 هـ.ق ابومسلم خراسانی، سپس طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان بر این دیار حکم رانده اند با چیرگی مغولان در سال 617 هـ.ق به رادکان رهسپار شدند و چون از اُلنگ رادکان خوششان آمدند به این منطقه آسیب نرساندند از سال 641 هـ.ق به بعد حکومت های محلی چون آل کرت، امراء سربداری، طغاتیموریان، امراءجغتایی، تیموریان و ... در این سرزمین حکومت داشتند.
در دوره صفوی شاه عباس (996-1038هـ.ق)کُردان جنگجو را از ولایت های باختری ایران به خراسان کوچ داد و پنج ولایت کُرد نشین در مرز از استرآباد تا چناران تشکیل داد.
نادرشاه در چناران مرکزی برای پرورش اسب ایجاد کرد، و جانشینان نادر نیز تا سال 1217 هـ.ق بر این سرزمین حکومت می کردند.
پس از افشاریان تا سال 1248 هـ.ق سرزمین خراسان بصورت ملوک الطوایفی اداره می گشت و چندین طایفه از کردان بر بخشی از آن از جمله بر چناران، قوچان و شمال خراسان حکومت می کردند. از جمله این خاندان در چناران خاندان ممیش خان و سیربلوک است که هنوز فرزندان آنها به همین نام در چناران زندگی می کنند.
با احداث جاده آسیایی و احداث کارخانه قند در سال های 8-1337 چناران به سرعت رشد کرد. و زمینه مناسبی جهت جذب مهاجران و جویندگان کار از سراسر ایران شد و اکنون در شهر چناران اقوام و طوایف مختلفی از جمله تُرک، کرمانی، یزدی و ... می بینیم.
در سال 1347 چناران به مرکز بخش تبدیل شد و چناران بخشی از مشهد محسوب شد و سرانجام در سال 1369 بر اساس تصویب هیئت وزیران چناران تبدیل به شهرستان شد با دو بخش مرکزی و گلبهار.
اماکن تاریخی:
1- خرابه های شهر منیژان:
این خرابه ها منسوب به دختر افراسیاب منیژه در حد فاصل روستای رضاآباد و خرم اباد قرار دارد.
2- تپه ی شمال شهر
بنا به کشفیات اخیر میراث فرهنگی این تپه مربوط به دوره برنز در حدود 5000 سال پیش است.
3- تپه ی قیاس آباد
از این تپه آثاری از سفالینه هایی مربوط به دوره ایلامی ها در حدود 4000 سال پیش بدست آمده است.
4- برج رادکان
از جمله آثار مهم تاریخی شهرستان است، این سازه نجومی که در نیم فرسنگی روستای رادکان نو قرار دارد و در سال 640 هـ.خ بنای آن به پایان رسیده است. با پژوهش های مهندس منوچهر آرین درباره آین برج، اثبات نجومی بودن این سازه هویدا شد.
5- بند تاریخی اخلومد
این بند به سد بایسنقرمیرزا مشهور است. طول سد 256 متر و عرض بین 14 تا 24 متر و ارتفاع بند نیز بین 12 تا 14 متر متغیر است.
6- رباط عباسی سیدآباد
در جنوب روستای سیدآباد به فاصله ی 500 متری جاده آسیایی در زمینی به مساحت 3 هزار مترمربع و زیربنای 1600 متر بصورت گنبدی با آجر 20*30 سانتی متر ساخته شده است.
7- مسجد جامع رادکان
قدمت این مسجد مربوط به دوره تیموری و اوایل دوره صفوی است.
8- حسینیه قدیمی گلمکان
این بنا از دوران قاجاریه بجای مانده است.
9- بلغور خانه مزار شیخ عبدالرحمن گهواره گر:
این مکان از دوره صفویه است و در حاشیه شرقی روستای نوزاد از بخش شهر گلمکان قرار دارد.
10- مقبره خواجه
این بنا در قبرستان رادکان قدیمی قرار دارد، شکل بنا مربع و دارای گنبدی آجری است. چهار سر درب آجری دارد. درب اصلی بصورت ایوان از قسمت جنوبی باز می شود. احتمالاً بنا مربوط به دوره صفویه است. گمان می کنند این بنا از آرامگاههای خوانین و بزرگان رادکان بوده است و اهالی به این بنا مقبره خواجه می گویند و شاید هم مقبره خواجه نظام الملک نوی رادکانی باشد.
11- یخدان:
در رادکان و از بناهای دوره نادری است.
12- برج و باروی روستای اسجیل.
اماکن مذهبی:
1-امام زاده عبیدالله
این امام زاده از فرزندان امام موسی بن جعفر (ع) و برادر امام رضا(ع) است. مقبره این امام زاده در فاصله 30 کیلومتری جنوب شهر در روستای ییلاقی فریزی قرار دارد.
2- امام زاده عبدالله
مرقد مطهر این امام زاده در روستای سرآسیاب و در فاصله 10 کیلومتری شمال شرقی چناران واقع شده است امام زاده عبدالله نیز از فرزندان موسی بن جعفر است.
3- امام زاده یحیی
بقعه ی متبرکه ی این امام زاده در روستای ییلاقی پایه در 35 کیلومتری جنوب شرقی چناران واقع است.
4- امام زاده ابراهیم
بارگاه این امام زاده در روستای بارو از توابع دهستان رادکان و در فاصله 37 کیلومتری بر روی تپه ای قرار دارد.
5- امام زاده ابوالقاسم
ایشان از منسوبین امام رضا(ع) است و در 2 کیلومتری روستای قره جنگل و به فاصله 30 کیلومتری جنوب شرقی چناران و در مسیر روستای ییلاقی چشمه گیلاس قرار گرفته است.
6- امام زاده جواد
مرقد این امام زاده در حد فاصل روستای شیرین و خیرآباد و در فاصله 23 کیلومتری شمال غربی چناران بر بالای تپه ای قرار دارد. طرح جامع این امام زاده در حال اجراست.
8- امام زاده ابراهیم
بقعه ی امام زاده در کنار روستای محسن آباد در فاصله 10 کیلومتری چناران واقع است.
اماکن تفریحی:
1-دره اخلمد و آبشار زیبای آن
2- دریاچه چشمه سبز گلمکان.
این دریاچه به مساحت 15 هکتار در فاصله 20 تا 22 کیلومتری شهر گلمکان و در یک فرورفتگی نسبتاً عمیق در پای ارتفاعات بینالود قرار دارد. به روایت فردوسی یزدگرد اول پادشاه ساسانی در کنار چشمه سوز(سبز) در سال 421 میلادی بر اثر لگد اسبی کشته می شود. امیر چوپان به هنگام تسلط بر خراسان بر لب همین چشمه کوشکی برای تفریح خود ساخته بود.
3- چشمه گیلاس:
این چشمه در 15 کیلومتری چناران و در فاصله 48 کیلومتری مشهد در دشت سرسبز توس قرار دارد. در زمان علیشیر نوایی و شاه عباس آب این چشمه به مشهد منتقل شده است. به روایت مطلع الشمس فردوسی قصه آوردن این آب را به توس داشته است. پس از وی دخترش با صله ای که محمود غزنوی پس از مرگ فردوسی برای او فرستاد آب چشمه گیلاس را به توس آورده و وقف نموده است؛ گفتنی است متأسفانه بدلیل حفر چاه در حریم چشمه و خشکسالی های اخیر چشمه گیلاس اکنون آب چندانی ندارد.
4- دره فریزی
5- دره گلمکان
